DE EERSTE (DERTIEN)

 

 

De eerste DVD die ik kocht was die van The Mask, een film uit 1994 met Jim Carrey. De eerste televisieserie (met langer, verhalend format) moet Boy Meets Worldgeweest zijn toen dat rond een uur of zeven op KETNET werd uitgezonden. En het eerste stuk schermverhaal dat mij van terloopse kijker naar licht obsessief liefhebber bracht, was Glee.

            Nadat het volledige eerste seizoen in de VS was uitgezonden, vond ik een artikel in de Metroonderweg van school naar huis. Ik was zeventien en een klein icoontje van Kurt Hummel werd in mijn geheugen gegrift. Ik begon aan het eerste seizoen en nu, iets meer dan tien jaar na de allereerste uitzending, is er soms niets waar ik meer van kan genieten dan van die vroege afleveringen.

            Vanaf seizoen twee begon ik in realtime te kijken. Hoewel de personages af en toe begonnen te handelen enkel om een grap goed te laten landen of een verhaallijn verder te brengen, zonder dat dit vanuit hun karakters kwam, werd ik langzaam maar zeker de draaikolk van online fandom-cultuur ingezogen. Ik las en keek alle videos, recensies, blogs en interviews die met Gleete maken hadden, en tegen de tijd dat ik dacht ‘volgens mij klopt er iets niet’, zat ik er zo diep in dat ik wel verder moest kijken – ik wilde weten of het goed zou aflopen, of de personages van wie ik zo was gaan houden een gelukkig einde zouden krijgen. Uiteindelijk is dat – grotendeels - het geval. Maar wanneer ik een oude aflevering kijk, of een glee-cover op Spotify tegenkom, vraag ik me opnieuw af waar het nou precies is misgegaan.

 

Gleewas een vreemde zwarte komedie-musical-tienerdrama-hybride waarvan niemand de grootte van het succes had voorzien, en op veel manieren komt dat overeen met de overkoepelende verhaallijn die de serie toont; het verhaal van de underdog. Het punt van dit verhaal is om de underdog te laten winnen en op een positieve noot te eindigen.

            In eerste instantie wist niemand precies wat Gleewas - behalve wellicht de makers. Maar ook zij konden niet voorzien wat het zou worden. De eerste dertien afleveringen – ook bekend als The Road to Sectionals– werden uitgezonden, en daarmee begon de wereldverovering. Het succes dat de serie uiteindelijk behaalde is nog steeds ongekend; naast de televisieserie werden er tours georganiseerd (zowel in de VS als internationaal), er werd een 3D-concertfilm gemaakt, albums uitgebracht, en zelfs de spin-off realityserie The Glee Projectwerd gemaakt, waar de kandidaten streden om een gastrol. De serie als onbegrepen underdog had al snel een (zeer) positieve uitkomst.

            In de verhaallijn zou het ultieme succesmoment eigenlijk eind seizoen drie moeten zijn; wanneer de club de nationale wedstrijd wint, die overwinning voldaan mee naar huis neemt en eindelijk niet langer tot de onderkant van de sociale piramide van de middelbare school behoort. Op dat punt, wanneer de serie misschien beter op had kunnen houden, begint seizoen vier.

            Om het verhaal van de underdog te kunnen blijven vertellen, moeten al onze protagonisten opnieuw in een underdog-positie worden geplaatst. Omdat ze hun doel hebben behaald, moeten eigenlijk zoveel mogelijk (personage)ontwikkelingen worden teruggedraaid. Dat leidt ertoe dat de overwinning ineens ook nog maar weinig betekent – of, beter gezegd, er wordt ineens nog maar weinig betekenis aan de overwinning toegekend. Alle focus ligt op het behalen van een nieuw doel, en daar zou niets mis mee zijn als het doel daadwerkelijk nieuw was – maar het is hetzelfde doel. De club streeft naar dezelfde overwinning, met nieuwe leden, terwijl veel van de leden waar we van houden ineens nog nauwelijks aanwezig zijn, of een eigen verhaallijn in een andere stad hebben gekregen. Daarmee wordt de start van seizoen vier de makkelijkste plaats om aan te wijzen wanneer iemand vraagt waar het mis is gegaan. Volgens mij is dit echter niet de enige, noch de eerste.

 

Sinds de laatste uitzending in maart 2015 heb ik de totale serie nog drie keer opnieuw gekeken (zonder de minder aangename/problematische/emotioneel traumatiserende afleveringen over te slaan). De laatste keer moest ik concluderen dat het misschien zelfs eerder fout ging dan ik lang had gedacht. Toen ik doorhad dat de reset in seizoen vier me het meest frustreerde, begon ik langzaam te beseffen dat het een vertelmechanisme is dat al van het begin af aan wordt ingezet.

            Ik zag de toon veranderen in seizoen drie, de versplintering starten in seizoen twee, en was op een gegeven moment vooral van mening dat er misschien maar één seizoen gemaakt had moeten worden. 

            Je zou zelfs kunnen beargumenteren dat de eerste reset al in de tweede aflevering plaatsvindt, wanneer de zwangerschap van de vrouw van clubleider en leraar Will Schuester schijn blijkt te zijn. Daarmee wordt het conflict uit de pilot (de eerste aflevering, waarin Will moet kiezen tussen meer geld verdienen om zijn vrouw en toekomstige kind te onderhouden, en het volgen van zijn droom en de droom van de paar Glee-clubleden) eigenlijk weggehaald: ze is niet zwanger, er komt geen kind, dus hoeft hij zijn huidige baan niet op te geven. Die reset kan ik echter gemakkelijk vergeven aangezien het zowel in lijn ligt van Terri Schuester’s personage als haar giftige relatie met Will, en omdat het verschillende verhaallijnen tijdens het eerste seizoen voedt.

            De reset waar ik verdrietig van word – en dan bedoel ik de eerstereset waar ik verdrietig van word – vindt plaats in de veertiende aflevering van het eerste seizoen (de eerste aflevering van een soort tweede half-seizoen – na het succes van de eerste dertien afleveringen werden er nog negen, de zogeheten ‘back nine’, door het netwerk bijbesteld). Schuester vat het aan het begin van de aflevering, getiteld Hell-O, zelf het best samen:

 

            ‘I don’t understand. We won sectionals. I’ve completely demonstrated the validity of this             program! Now you’re saying we have to place at Regionals or the glee club’s gone?’

 

Na het winnen van de eerste echte wedstrijd, Sectionals, in aflevering dertien, blijkt die overwinning de aflevering erna eigenlijk niets te betekenen; ze hebben nog niets bewezen, simpelweg omdat ze de underdog moeten blijven. (Hier valt de reset minder op, omdat het logisch is dat er nog wedstrijden volgen; zowel regionaal als nationaal. Na een nationale wedstrijd had er natuurlijk in seizoen vier ook nog een internationale wedstrijd plaats kunnen vinden, maar daar is niet voor gekozen.) 

            Dit reset-patroon wordt veel herhaald, soms overduidelijk en soms op een manier die nog weggewuifd kan worden. Maar het feit blijft dat, of kijkers het nu doorhadden of niet, het programma steeds meer publiek kwijtraakte. 

            Terwijl er natuurlijk die-hard fans door bleven kijken (een groep waartoe ik ook behoor), kon niemand het verval echt ontkennen. Na de grote veranderingen in seizoen vier, kwam er een onevenwichtig vijfde seizoen, en uiteindelijk een zesde en laatste seizoen bestaande uit dertien afleveringen. 

            Maar ergens in het dieptepunt heeft Gleeals serie zelf (opnieuw) een underdog-positie weten te bemachtigen – en vanuit die positie werden ooit de allereerste dertien afleveringen gemaakt. Het is natuurlijk pure speculatie om te zeggen dat het einde de makers opnieuw heeft gemotiveerd, dat de druk daarvan een nieuwe puls van bewijsdrang teweeg heeft gebracht. Maar dat zesde seizoen heeft een hoop goedgemaakt. Allereerst werd niets dat in de voorgaande seizoenen was gebeurd nog gereset – of vergeten – en dat was ook absoluut niet nodig om de protagonisten opnieuw in een underdog-positie te zetten en ze iets geven om voor te strijden. En met ‘iets’ bedoel ik datgene waar in deze serie altijd voor gestreden is; het bestaan van de club zelf, en de overwinning van de underdog. En hier, na dertien afleveringen, eindigde de serie op tijd, voordat er iets teruggedraaid kon worden; met oude en nieuwe personages die veranderd zijn en wellicht iets hebben geleerd, met een club bestaand uit underdogs, en met een overwinning. Het punt van het verhaal van een underdog is immers om deze te laten winnen. 

Merit Vessies (1993) handelt in woorden, theater en geluid, en is als schrijver per verhaal op zoek naar wat de beste vorm van vertellen is. In 2019 studeerde zij af aan de opleiding Creative Writing aan ArtEZ Arnhem met de poëtische taalconstructie 'De verleiding om af te dalen'. Eerder werk van haar hand verscheen onder andere op Hard//hoofd, in Op Ruwe Planken en tijdens Nieuwe Types Festival. Inmiddels studeert ze dramaturgie aan de Universiteit Utrecht, en is ze werkzaam als regisseur/regieassistent, zelfstandig schrijver/audiomaker, en als redacteur en columnist bij First Person Magazine. (Voor meer informatie, bezoek www.meritvessies.nl) (Foto door Leroy Verbeet)

 

Merit Vessies (1993) deals in words, theatre and sound. As a writer she’s always looking for the best ways in which to tell a story. In 2019 she graduated from Creative Writing at ArtEZ Arnhem with the poetic literary construction 'De verleiding om af te dalen'. Previous works of hers were shown at Nieuwe Types Festival, published on Hard//Hoofd and in Op Ruwe Planken. Now she’s studying dramaturgy at Utrecht University, and working as a director/director’s assistant, an independent writer/audio-creator and editor and columnist at First Person Magazine. (For more information, visit www.meritvessies.nl) (Photo by Leroy Verbeet)